pH w uprawie konopi – dlaczego jest tak ważne i co każdy grower powinien o nim wiedzieć?

Różne przydatne informacje oraz wiele artykułów o konopi.
Awatar użytkownika
Red
Gibony
Gibony
Posty: 80
Rejestracja: 24 sty 2010, o 22:18
Kontakt:

pH w uprawie konopi – dlaczego jest tak ważne i co każdy grower powinien o nim wiedzieć?

Post autor: Red »

Każdy, kto interesuje się uprawą konopi, prędzej czy później spotka się z pojęciem pH. Jedni zwracają na nie uwagę od samego początku, inni przypominają sobie o nim dopiero wtedy, gdy rośliny zaczynają żółknąć, słabiej rosnąć albo wykazują dziwne objawy na liściach. Często pierwsze podejrzenie pada na nawozy, chociaż przyczyna może leżeć zupełnie gdzie indziej.

Nie zawsze problemem jest brak składników odżywczych. Czasami roślina ma je pod korzeniami, ale z różnych powodów nie może ich prawidłowo pobierać. Jednym z czynników odpowiedzialnych za takie sytuacje jest właśnie nieodpowiedni odczyn podłoża.

Warto więc wiedzieć, czym jest pH, jaki ma wpływ na konopie, dlaczego zmienia się w glebie i co właściwie oznacza, gdy ktoś na forum pisze, że roślina ma zablokowane składniki odżywcze.

Co to właściwie jest pH?

Najprościej mówiąc, pH określa, czy dany roztwór jest kwaśny, obojętny czy zasadowy. Skala obejmuje wartości od 0 do 14, a jej środkowym punktem jest 7.
  • pH poniżej 7 – odczyn kwaśny.
  • pH równe 7 – odczyn obojętny.
  • pH powyżej 7 – odczyn zasadowy.
Trzeba jednak wiedzieć, że skala pH nie jest zwykłą skalą liczbową. Różnica pomiędzy pH 5 a pH 6 jest znacznie większa, niż mogłoby się wydawać. Zmiana o jedną jednostkę oznacza dziesięciokrotną zmianę aktywności jonów wodorowych.

Dlaczego ma to znaczenie? Ponieważ odczyn środowiska wpływa na reakcje chemiczne zachodzące w glebie, a te decydują między innymi o dostępności składników mineralnych.

Dla roślin pH nie jest więc jedynie liczbą, którą można odczytać na mierniku. To jeden z podstawowych parametrów określających warunki panujące wokół korzeni.

Jakie pH lubią konopie?

Konopie włókniste najlepiej kojarzyć z glebami żyznymi, przepuszczalnymi i o odczynie lekko kwaśnym lub zbliżonym do obojętnego. W rolnictwie często podaje się dla nich zakres około 6,0–7,5 pH, chociaż wiele zależy od rodzaju gleby i pozostałych warunków.

Nie należy jednak rozumieć tego w taki sposób, że przy jednej konkretnej wartości roślina będzie rosła idealnie, a po niewielkim przekroczeniu tej wartości natychmiast zacznie chorować.

W naturze warunki nie są przecież idealnie stabilne. Odczyn gleby może się zmieniać pod wpływem opadów, procesów biologicznych, zawartości minerałów czy rozkładającej się materii organicznej.

Ważne jest również to, że ziemia, torf, włókno kokosowe i podłoża wykorzystywane w hydroponice nie mają identycznych właściwości chemicznych. Nie można więc bez zastanowienia stosować jednej wartości pH do każdego rodzaju podłoża.

Dlaczego roślina nie pobiera nawozów, chociaż są w ziemi?

To jedna z najciekawszych rzeczy związanych z pH.

Wyobraźmy sobie, że w glebie znajduje się odpowiednia ilość fosforu, żelaza, magnezu i innych pierwiastków. Teoretycznie roślina powinna mieć wszystko, czego potrzebuje. Tymczasem na liściach pojawiają się przebarwienia, a wzrost zaczyna zwalniać.

Jak to możliwe?

Otóż pierwiastki znajdujące się w glebie nie zawsze występują w postaci, którą korzenie mogą łatwo pobrać. Niektóre tworzą związki trudno rozpuszczalne, inne wiążą się z cząsteczkami gleby.

Na te procesy wpływa między innymi odczyn podłoża.

Przykładowo w środowisku zasadowym może zmniejszać się dostępność żelaza, manganu i cynku. Z kolei silnie kwaśna gleba może powodować problemy z dostępnością wapnia i magnezu oraz zwiększać rozpuszczalność niektórych pierwiastków do niekorzystnego poziomu.

Na forach growerskich takie zjawisko często nazywa się blokadą składników odżywczych, czyli z angielskiego nutrient lockout.

Warto jednak pamiętać, że jest to określenie potoczne. W rzeczywistości za ograniczeniem pobierania pierwiastków może stać kilka różnych procesów chemicznych i fizjologicznych.

Kwaśna ziemia – jakie problemy może powodować?

Nie każda kwaśna gleba jest zła. Wiele roślin doskonale radzi sobie w środowisku o pH niższym niż 7. Problem zaczyna się wtedy, gdy kwasowość staje się zbyt duża dla danego gatunku.

W silnie kwaśnym podłożu mogą zachodzić niekorzystne zmiany związane z dostępnością składników mineralnych. Jednym z przykładów jest zwiększona rozpuszczalność glinu.

W większych ilościach glin może być toksyczny dla korzeni. Utrudnia ich rozwój, ogranicza wydłużanie młodych korzonków i może wpływać na zdolność pobierania wody.

Dodatkowo w kwaśnych glebach częściej pojawiają się problemy związane z niedoborem wapnia i magnezu.

Co może być widoczne na roślinie? Między innymi wolniejszy wzrost, przebarwienia liści czy ogólne osłabienie.

Nie oznacza to jednak, że każdy żółty liść świadczy o zbyt niskim pH. Podobne objawy mogą występować przy wielu innych problemach, dlatego diagnozowanie rośliny wyłącznie na podstawie wyglądu bywa zawodne.

Zasadowa ziemia – czy wysokie pH jest lepsze?

Niektórzy początkujący wychodzą z założenia, że skoro kwaśna ziemia może powodować problemy, to zasadowa będzie bezpieczniejsza. Niestety, nie jest to takie proste.

W środowisku o wysokim pH niektóre mikroelementy stają się mniej dostępne. Szczególnie dotyczy to żelaza, manganu i cynku.

Żelazo jest potrzebne roślinom do prawidłowego funkcjonowania procesów związanych z chlorofilem. Kiedy jego dostępność jest ograniczona, może pojawić się chloroza, czyli żółknięcie liści.

Charakterystyczne jest to, że przy niedoborze żelaza przebarwienia często zaczynają się na młodszych liściach, podczas gdy nerwy pozostają bardziej zielone.

Trzeba jednak uważać z wyciąganiem wniosków. Podobne objawy mogą być spowodowane również problemami z korzeniami albo innymi zaburzeniami odżywiania.

Samo wysokie pH nie oznacza też automatycznie, że roślina nie będzie w stanie pobierać żadnych składników mineralnych.

pH wody a pH ziemi – to nie jest to samo

Wielu początkujących myli te dwa pojęcia, traktując pH wody i podłoża jako jeden parametr.

Tymczasem woda może mieć określony odczyn, a ziemia zupełnie inny. Co więcej, samo pH wody nie mówi jeszcze wszystkiego o tym, jak będzie ona wpływać na glebę.

Ważna jest również jej alkaliczność, czyli zdolność do neutralizowania kwasów. Zależy ona przede wszystkim od obecności wodorowęglanów i węglanów.

Można mieć dwie próbki wody o takim samym pH, które będą inaczej oddziaływać na podłoże.

Znaczenie ma także mineralizacja wody, czyli ilość rozpuszczonych w niej soli. Woda pochodząca z różnych źródeł może mieć zupełnie inny skład chemiczny, nawet jeżeli odczyt pH jest podobny.

Dlatego samo stwierdzenie, że woda ma pH 7, nie oznacza jeszcze, że znamy wszystkie jej właściwości.

Co to jest EC i dlaczego nie należy mylić go z pH?

Przy okazji rozmów o pH bardzo często pojawia się również skrót EC.

EC pochodzi od angielskiego Electrical Conductivity i oznacza przewodność elektryczną roztworu.

W uproszczeniu parametr ten informuje o zdolności roztworu do przewodzenia prądu, która jest związana z obecnością rozpuszczonych jonów.

Nie jest to jednak dokładny pomiar ilości nawozu ani informacja o tym, jakie konkretnie pierwiastki znajdują się w wodzie.

Można mieć dwa roztwory o podobnym EC, ale zupełnie innym składzie mineralnym. Tak samo możliwe są roztwory o identycznym pH, lecz różnej przewodności.

pH i EC to dwa różne parametry. Pierwszy opisuje odczyn, a drugi przewodność elektryczną. Nie należy ich ze sobą utożsamiać.

Jak sprawdzić pH? Paski, krople czy elektroniczny miernik?

Do określania odczynu stosuje się kilka metod. Najbardziej znane są testy paskowe, odczynniki kolorymetryczne oraz elektroniczne pH-metry.

Testy paskowe działają na zasadzie zmiany koloru wskaźnika. Są proste, ale wynik może być trudny do dokładnego odczytania, szczególnie gdy barwy na skali są do siebie podobne.

Testy kropelkowe również wykorzystują reakcję barwną. Pozwalają orientacyjnie określić odczyn badanego roztworu.

Elektroniczne pH-metry wykorzystują elektrodę pomiarową i wyświetlają wynik w postaci liczbowej. Ich dokładność zależy jednak od jakości urządzenia, prawidłowej kalibracji oraz stanu elektrody.

Nie każdy tani miernik zapewnia wiarygodne wskazania. Zdarza się również, że urządzenie przez dłuższy czas pokazuje podobne wartości, mimo że jego elektroda nie pracuje już prawidłowo.

Warto też wiedzieć, że pomiar pH gleby nie jest tym samym co zanurzenie miernika w czystej wodzie. Wynik analizy podłoża zależy od zastosowanej metody przygotowania próbki.

Dlaczego pH ziemi potrafi zmieniać się samo?

Ziemia nie jest martwym materiałem. Zachodzą w niej liczne procesy chemiczne i biologiczne, które mogą wpływać na jej odczyn.

Jednym z takich procesów jest rozkład materii organicznej. Mikroorganizmy przekształcają związki organiczne, uwalniając różne substancje uczestniczące w reakcjach glebowych.

Znaczenie mają także przemiany azotu. Podczas nitryfikacji, czyli przekształcania amonu w azotany, uwalniane są jony wodorowe, które mogą przyczyniać się do zakwaszania gleby.

Na odczyn wpływają również opady, wymywanie składników mineralnych, obecność węglanów oraz aktywność samych korzeni.

Co ciekawe, bezpośrednio przy korzeniach pH może być inne niż w pozostałej części ziemi. Obszar ten nazywa się ryzosferą.

Rośliny podczas pobierania składników mineralnych uczestniczą w wymianie jonów z otoczeniem, przez co mogą lokalnie wpływać na jego kwasowość.

Czy po liściach można poznać, że pH jest niewłaściwe?

Na forach często pojawiają się zdjęcia roślin z pytaniem: „Co jej jest?”.

Jeden użytkownik twierdzi, że brakuje magnezu, drugi podejrzewa azot, trzeci wskazuje na pH. Problem polega na tym, że wiele zaburzeń daje podobne objawy.

Żółknięcie liści, brązowe plamy, zahamowanie wzrostu czy deformacje młodych przyrostów mogą mieć różne przyczyny.

Niewłaściwy odczyn podłoża jest jedną z możliwości, ale nie jedyną.

Objawy mogą wynikać również z nadmiernej wilgotności, niedostatecznego napowietrzenia korzeni, rzeczywistego niedoboru pierwiastków albo problemów zdrowotnych rośliny.

Dlatego ocena pH wyłącznie na podstawie zdjęcia liścia jest zgadywaniem. Nawet doświadczony ogrodnik nie zawsze będzie w stanie jednoznacznie rozpoznać przyczynę problemu bez dodatkowych informacji.

Czy konopie potrafią przystosować się do różnych warunków?

Konopie należą do gatunku Cannabis sativa L., w którego obrębie występuje duża różnorodność genetyczna.

Poszczególne odmiany mogą różnić się budową systemu korzeniowego, tempem wzrostu i reakcją na czynniki środowiskowe.

Rośliny posiadają również naturalne mechanizmy pozwalające częściowo przystosowywać się do zmiennych warunków chemicznych gleby.

Nie oznacza to jednak, że są odporne na każdą zmianę pH. Każdy gatunek ma swoje granice tolerancji, a reakcja na stres zależy od wielu czynników.

Warto pamiętać, że nawet w obrębie jednej odmiany poszczególne rośliny mogą wykazywać pewne różnice fizjologiczne.

Kilka mitów o pH, które często powtarzają się na forach

Mit pierwszy: pH 7 jest zawsze najlepsze dla każdej rośliny.

Nieprawda. Różne gatunki mają odmienne wymagania, a część z nich preferuje gleby kwaśne lub zasadowe.

Mit drugi: jeżeli liście żółkną, na pewno winne jest pH.

Nieprawda. Żółknięcie liści może mieć wiele przyczyn i nie stanowi jednoznacznego objawu nieprawidłowego odczynu.

Mit trzeci: jeżeli w ziemi są nawozy, roślina musi je pobierać.

Nie zawsze. Dostępność pierwiastków zależy od ich form chemicznych i właściwości środowiska korzeniowego.

Mit czwarty: pH wody jest takie samo jak pH ziemi.

Nieprawda. Gleba ma własne właściwości buforowe, a jej odczyn może różnić się od odczynu wody.

Mit piąty: każdy elektroniczny pH-metr pokazuje dokładny wynik.

Nieprawda. Dokładność zależy od jakości urządzenia, kalibracji, stanu elektrody i sposobu wykonania pomiaru.

Podsumowanie – dlaczego warto rozumieć pH?

pH jest jednym z tych parametrów, których znaczenie łatwo zlekceważyć, ponieważ nie widać go bezpośrednio na roślinie. Tymczasem odczyn podłoża wpływa na dostępność składników mineralnych, funkcjonowanie korzeni oraz aktywność mikroorganizmów glebowych.

Nieprawidłowe pH może powodować zaburzenia odżywiania nawet wtedy, gdy gleba zawiera odpowiednią ilość potrzebnych pierwiastków. Z drugiej strony sam odczyn nie wyjaśnia wszystkich problemów, jakie mogą pojawić się podczas rozwoju roślin.

Najważniejsze jest zrozumienie jednej rzeczy: zdrowa roślina potrzebuje nie tylko składników odżywczych, ale również środowiska, w którym może je prawidłowo wykorzystywać.

Dlatego pH warto traktować jako jeden z podstawowych elementów wiedzy o uprawie konopi, a nie jako magiczną liczbę, która rozwiązuje wszystkie problemy.
ODPOWIEDZ